Την άλλη όψη των μισθών και της υπερχρέωσης αποκαλύπτει η νέα τριμηνιαία έκθεση που εκπονήθηκε από το IOBE με υποστήριξη της Cepal για εξέλιξη του ιδιωτικού χρέους. Η έκθεση αποκαλύπτει ότι:
- το συνολικό ιδιωτικό χρέος νοικοκυριών και επιχειρήσεων (προς τράπεζες, εφορία και ασφαλιστικά ταμεία) ανήλθε σε 407,6 δισ. ευρώ στο γ' τρίμηνο 2025, ή ποσοστό 164% του ΑΕΠ. Εξ αυτών τα 235,6 δισ. (όσο ολόκληρο το ΑΕΠ της χώρας ) βρίσκονται σε καθυστέρηση (arrears). Ενώ δηλαδή η χώρα «πρωτοπορεί διεθνώς» στη μείωση του δημοσίου χρέους της το οποίο περιορίστηκε κάτω από 150% (σε 149,7% ΑΕΠ), το ιδιωτικό χρέος αυξάνεται αλματωδώς και υπερβαίνει πλέον ακόμα και το δημόσιο.
- ενώ τα ιδιωτικά χρέη αυξάνονται, οι πραγματικοί μισθοί δεν ανεβαίνουν όσο οι ονομαστικοί -ή δεν ανεβαίνουν σχεδόν καθόλου! Μπορεί δηλαδή με την νέα αύξηση που θα ισχύσει από αύριο 1ης Απριλίου ο κατώτατος μισθός να αυξάνεται (ονομαστικά) πάνω από 40% σε σχέση με το 2019, ειδική ανάλυση που περιέχεται στην έκθεση όμως δείχνει ότι, σε πραγματικούς όρους, κατά την περίοδο 2019-2025 ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε μόλις 13,4%. Αντίθετα όμως, όπως τονίζεται στη μελέτη, «ο μέσος μισθός αυξήθηκε κατά 4,5% ετησίως κατά μέσο όρο σε ονομαστικούς όρους, ενώ μειώθηκε οριακά σε «πραγματικούς όρους» από το 2019, παρότι «στα χαρτιά» ήδη έχει φτάσει ή ξεπεράσει τα 1.500 ευρώ μηνιαίως.
Μισθοί: Συμπίεση 79%
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η άνοδος του κατώτατου μισθού δεν «σήκωσε» τους υπόλοιπους μισθούς, αλλά συμπίεσε την κλίμακα. Η αναλογία μεταξύ κατώτατου και μέσου μισθού έφτασε στα 2/3 ή ποσοστό 63% που είναι ένα από τα υψηλότερα στην ΕΕ. Ειδικά όσο πιο σε πιο μικρές επιχειρήσεις εργάζεται ο μισθωτός, τόσο μικραίνει ο μισθός του.
Για παράδειγμα, σύμφωνα με την έκθεση:
- στις πολύ μικρές επιχειρήσεις (με κάτω από 10 εργαζόμενους) ο μέσος μισθός το 2025 ήταν μόλις 1.154 ευρώ και ο λόγος κατώτατου/μέσου μισθού έφτανε στο 79%! Θεωρητικά δηλαδή, σχεδόν ή όλοι οι εργαζόμενοι (οι 8 στους 10 για την ακρίβεια) αμείβονται σχεδόν το ίδιο - με τον κατώτατο μισθό δηλαδή- ή κανείς τους δεν παίρνει παραπάνω από 20% μεγαλύτερο μισθό από τον κατώτατο.
- το 28% των εργαζομένων (730.000 άτομα) απασχολείται σε μικρές επιχειρήσεις. Εξ αυτών το 38% παίρνει τον κατώτατο μισθό. Συνεπώς, με βάση την «κλειστή ψαλίδα» μισθών που διαπιστώνεται, το υπόλοιπο 62% λαμβάνει σχεδόν τα ίδια μισθό -ή λίγο πάνω από τον ελάχιστο νόμιμο- ασχέτως ηλικίας, θέσεως, σπουδών, προϋπηρεσίας κλπ.
Αντιθέτως όσο μεγαλώνει η επιχείρηση μεγαλώνει ο μισθός πέραν του βασικού κατώτατου.
Ο κλάδος παίζει επίσης ρόλο στο μισθό: στον Τουρισμό η συμπίεση μέσου/κατώτατου μισθού φτάνει στο 72% ενώ, αντιθέτως, στην Ενέργεια δεν ξεπερνά το 33% -δηλαδή ο υψηλότερος μισθός είναι τριπλάσιος από τον κατώτατο. Η απόσταση του κατώτατου με τους «από πάνω» συρρικνώνεται κάθε χρόνο.
Χρέη ιδιωτών: Ξεπέρασαν τα 400 δισ. ευρώ
Την ίδια στιγμή, το συνολικό ιδιωτικό χρέος αυξήθηκε από 392,8 δισ. ευρώ το 2024 σε 407,6 δισ. ευρώ στο Γ΄ τρίμηνο 2025 (+14,8 δισ. ευρώ) κινούμενο από:
- αύξηση εξυπηρετούμενων (πράσινων) τραπεζικών δανείων: +6,8 δισ. ευρώ
- αύξηση «κόκκινων» δανείων σε servicers: +4,5 δισ. ευρώ
- αύξηση υποχρεώσεων προς δημόσιο τομέα (ΑΑΔΕ και ΕΦΚΑ): +3,6 δισ. ευρώ
- από συνολικό ιδιωτικό χρέος 407,6 δισ. ευρώ το Γ' τρίμηνο 2025, πάνω από τα μισά (τα 235,6 δισ. ευρώ ή ποσοστό 58%) βρίσκονται σε καθυστέρηση (arrears)
- 2 στα 3 ευρώ που οφείλουν ιδιώτες, τα χρωστούν στο δημόσιο. Το 69% του χρέους σε καθυστέρηση οφείλεται σε δημόσιο - εφορία (111,9 δισ. ευρώ) και στον ΕΦΚΑ (50,7 δισ. ευρώ)
- 2 στα 3 ευρώ του χρέους στον ΕΦΚΑ (το 63,7% από 32,3 δισ.) αφορά υποχρεώσεις πριν από το 2010 - χρέος που ουσιαστικά δεν εισπράττεται ποτέ.
